Verdieping voor leden
Onderzoek & richtlijnenErvaringen & gesprek

Emoties van je kleuter: helpen benoemen en loslaten

Sfeerfoto bij het artikel ‘Emoties van je kleuter: helpen benoemen en loslaten’
Het korte antwoord

Kleuters kunnen hun emoties nog maar beperkt zelf reguleren; dat leren ze in de eerste plaats samen met een rustige volwassene. Emoties benoemen (‘je bent boos omdat de toren omviel’) helpt het brein om grip te krijgen. Daarna kun je samen zoeken naar wat helpt om de emotie te laten zakken. Grenzen stellen aan gedrag blijft daarbij gewoon nodig.

Een kleuter die op de grond ligt te huilen omdat de boterham in vierkantjes is gesneden in plaats van in driehoekjes: bijna elke ouder kent het. Voor volwassenen lijkt de reactie soms buiten proportie, maar voor een kind van vier voelt het werkelijk zo groot. Het deel van de hersenen dat helpt om impulsen te remmen en emoties te ordenen, is op deze leeftijd nog volop in ontwikkeling. Dat betekent niet dat je alles moet laten gebeuren, wel dat je kind jou nodig heeft om tot rust te komen.

Waarom benoemen helpt

Wanneer je een gevoel onder woorden brengt, gebeurt er iets in het brein: het emotionele alarmsysteem wordt wat minder actief en het denkende deel kan weer meedoen. Bij volwassenen is dat in onderzoek zichtbaar gemaakt, en bij kinderen zien we in de praktijk hetzelfde. Een eenvoudige zin als ‘je bent echt teleurgesteld, hè?’ laat je kind voelen dat het gezien wordt. Daarmee keur je het gedrag niet goed; je erkent alleen het gevoel eronder. Vaak is dat al genoeg om de ergste piek te laten zakken.

Samen reguleren voordat je alleen reguleert

Psychologen spreken van co-regulatie: een kind leent als het ware de rust van de volwassene. Dat werkt via je stem, je houding, je ademhaling en je nabijheid. Als jij zelf ook in de stress schiet, is het voor je kind lastiger om te kalmeren. Dat is menselijk, en het is helemaal niet erg als het soms misgaat. Het herstel achteraf, ‘ik werd net ook boos, dat was niet zo fijn, het spijt me’, is minstens zo leerzaam als het perfecte moment.

Je hoeft niet altijd kalm te zijn. Je hoeft wel steeds weer terug te komen.

Lees de verdieping als lid

Het vervolg van dit artikel, met de afwegingen, praktische stappen en wat experts erover zeggen, is beschikbaar voor leden. Vanaf € 59,95 per jaar lees je alle verdiepende artikelen.

Wat we (nog) niet zeker weten

Het effect van emoties benoemen is vooral bij volwassenen in het lab onderzocht. Dat het bij jonge kinderen op vergelijkbare wijze werkt, is aannemelijk en sluit aan bij de praktijk, maar is minder direct aangetoond.

Bronnen

  1. Onderzoek naar ‘affect labeling’ en emotieregulatie: Vooral onderzoek bij volwassenen; vertaling naar kinderen deels op basis van praktijkkennis.
  2. Nederlands Jeugdinstituut – informatie over emotieregulatie bij jonge kinderen

De informatie op MamaCircle is bedoeld om je te helpen een geïnformeerde keuze te maken en vervangt geen persoonlijk advies van je verloskundige, huisarts of jeugdarts. Lees onze disclaimer.